Czym jest biologia?

Aby odpowiedzieć na pytanie czym jest biologia, najlepiej przyjrzeć się dokładnie samemu słowu. Termin „biologia” pochodzi od dwóch słów w języku greckim. Bios oznacza życie, a logos to słowo, wypowiedź, ale także nauka. Złóżmy to razem – bios + logos, życie + nauka.

Po części sporo się już wyjaśniło. Biologia, czyli po prostu nauka o życiu, o żywych organizmach. Czy już teraz możesz z łatwością odpowiedzieć na pytanie, o czym właściwie będziesz się uczyć, zgłębiając biologię? Chyba nie zupełnie… Sam wiesz, że żywych organizmów jest bardzo, bardzo dużo. Są zwierzęta, rośliny, grzyby oraz mikroorganizmy (czyli organizmy, z istnienia których bardzo często nie zdajesz sobie sprawy, chociaż mogą one znacząco wpływać na twoje życie, np. wywołując choroby, należą do nich bakterie, wirusy, pierwotniaki). W końcu sam człowiek jest żywym organizmem i o nim również wiele można się dowiedzieć w ramach biologii.

Zapewne zgodzisz się ze mną, że nauka o wszystkich organizmach w tym samym czasie mogłaby okazać się bardzo trudna. Podobnie z punktu widzenia biologa-badacza poznawanie jednocześnie wielu różnych organizmów nie byłoby możliwe. Z tego powodu naukowcy wydzielili w obrębie biologii szereg podrzędnych dziedzin. Przykładowo w zależności od grupy organizmów, którą zajmuje się dany dział biologii wyróżniamy zoologię, botanikę, mykologię i mikrobiologię.

Zoologia to dziedzina, która zajmuje się badaniem zwierząt. Pogłębianie wiedzy o roślinach to działka botaniki. Mykologia za swój główny cel stawia sobie poznanie grzybów. A mikrobiologia, jak już po części wyjaśniłam, to odkrywanie świata bakterii i wirusów, ale także pierwotniaków.

Bio BranchesPodział na te cztery gałęzie wiedzy biologicznej jest zupełnie podstawowy. W rzeczywistości w biologii jest dużo więcej „logi”, tzn. kolejnych poddziałów. Skąd się one biorą? Zauważ, że zwierzęta nie są jednolitą grupą, wśród nich wyróżniamy ryby, płazy, ptaki, ssaki i inne. Każda z grup ma swoją odrębną dziedzinę, która się nią zajmuje. Ptakami zajmuje się ornitologia, owadami entomologia, rybami ichtiologia, itd. Są to poddziały zoologii.

Environment_Biodiversity_02_Przedstawię ci jeszcze dwie nauki zaliczane do biologii, których nazwy warto znać już na samym początku. Są nimi anatomia i fizjologia. Aby dobrze zrozumieć, czym one się zajmują, posłużę się przykładem. Wyobraź sobie psa. Takiego, którego sam masz w domu albo którego ma twój sąsiad lub kolega/koleżanka.

Psa, z punktu widzenia biologii, można poznawać (badać) na dwa sposoby. W pierwszej kolejności można bardzo dokładnie opisać jego budowę – wzrost, wagę, kolor sierści, oczu, budowę kończyn, łap, ogona, głowy, czy nawet ustawienia zębów w jego pysku oraz położenia kości w jego szkielecie (robiąc zdjęcie rentgenowskie). Jeżeli poznajemy budowę jakiegoś organizmu, to zajmujemy się jego anatomią. Anatomia to nauka o budowie, zarówno zewnętrznej, jak i wewnętrznej.

Możemy też poznawać organizm psa w inny sposób, interesując się procesami, które zachodzą w jego ciele. Inaczej mówiąc, badając jego czynności życiowe. Należą do nich na przykład – sposób poruszania się, odżywianie, oddychanie, rozmnażanie się i innych. Gdy będziesz interesował się np. rozmnażaniem psów i szukał informacji – Kiedy suczka może zajść w ciążę? Ile ta ciąża będzie trwać? Ile szczeniaków przeciętnie rodzi się? Jak długo trwa karmienie? Itp. Będziesz szukał informacji na temat fizjologii psa. Nauka o czynnościach życiowych organizmów to fizjologia.

anatomyA teraz sam przemyśl i spróbuj odpowiedzieć na poniższe dwa pytania:

1.Jeżeli uczysz się, z jakich części składa się serce, jakie naczynia krwionośne docierają do serca, to masz do czynienia z anatomią czy fizjologią?

2. Gdy czytasz o tym, jak często serce kurczy się w ciągu minuty, ile krwi wyrzuca podczas skurczu, jaka krew przepływa przez serce, to są informacji z działu anatomii czy fizjologii?

W biologii wyróżniamy jeszcze wiele innych dziedzin, których nie opisywałam tutaj, aby nie wprowadzać za dużo nowych terminów jednocześnie. To, czym zajmuje się systematyka, genetyka, cytologia, histologia i ekologia pojawi się w kolejnych artykułach.

W poniższym linku znajdziesz kartę pracy z zadaniami, które pozwolą ci utrwalić informacje zawarte w tym tekście.

Dziedziny biologii – KARTA PRACY

 

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s