Jak zbudować model komórki? – porady i inspiracje

Garść naprawdę praktycznych porad oraz inspirujące zdjęcia, które pomogą ci zbudować model komórki zwierzęcej/ roślinnej.

Witaj!

Jeżeli masz zamiar zbudować model komórki, ale nie wiesz od czego zacząć swoją pracę, to zapraszam Cię do lektury. Ten artykuł to praktyczny plan, który krok po kroku poprowadzi Cię w czasie budowy modelu. Znajdziesz tutaj:

  • kompletną listę struktur komórkowych, które występują w komórce zwierzęcej i roślinnej,
  • linki do stron edukacyjnych, które pomogą Ci poszerzyć Twoją wiedzę,
  • propozycję materiałów, z których możesz wykonać model komórki,
  • wskazówki przy budowie modelu,
  • inspirujące zdjęcia modeli komórki.

Krok 1 – Dlaczego warto zbudować model komórki?

Każdy żywy organizm, wliczając w to także Ciebie, jest zbudowany z komórek. Mimo to pojęcie komórki jest dosyć abstrakcyjne. Nie jesteś w stanie ich zobaczyć, chyba że uda Ci się skorzystać z mikroskopu.

O budowie komórki możesz uczyć się z różnych schematów i zdjęć mikroskopowych. Nie zawsze to jednak wystarcza. Komórka jest obiektem trójwymiarowym, nie jest płaska. Dobrze jest więc, żebyś wyobraził sobie, jak to, co oglądasz na zdjęciu, wygląda w rzeczywistości, w 3D. To jest tak, jakbyś miał uczyć się budowy samochodu tylko i wyłącznie patrząc na zdjęcia i plany. Oczywiście dużo łatwiej było by Ci obejrzeć samochód, wsiąść do niego czy zajrzeć pod maskę. Z komórką jest trochę trudniej, bo można ją oglądać tylko pod mikroskopem, a i to nie jest proste. Możesz jednak coś zrobić, żeby ułatwić sobie naukę o komórce i uczynić ją przyjemną – zbuduj trójwymiarowy model komórki zwierzęcej lub roślinnej. Na pewno pomoże Ci to zrozumieć i zapamiętać jej budowę.

Pamiętaj nie musisz być urodzonym artystą, malarzem czy rzeźbiarzem, żeby zbudować model komórki! Wystarczą szczere chęci i trochę wytrwałości. Nastaw się na dużą dawkę zabawy. A więc do dzieła! Zaczynamy…

Krok 2 – Poznaj budowę komórki

Pierwszym krokiem, który podejmiesz zanim zaczniesz budowę modelu, powinno być poznanie wnętrza komórki. Musisz wiedzieć, jakie struktury komórkowe (inaczej nazywane organellami) tworzą komórkę. Ważne będzie dla Ciebie, jak te struktury komórkowe wyglądają, za co odpowiadają i jak są rozmieszczone w komórce.

TUTAJ znajdziesz opis podstawowych struktur komórkowych, a także rysunki przedstawiające ich kształt.

TUTAJ z kolei obszerny dział z khanacademy, gdzie można dowiedzieć się dużo więcej o komórce.

ANIMACJA komputerowa ukazująca przekrój komórki z widocznymi strukturami komórkowymi, króciutka.

FILM w języku angielskim (z polskimi napisami), który wizualizuje wewnętrzną budowę komórki. Jest on dosyć szczegółowy, jednak warto go obejrzeć, by poznać kształty różnych struktur komórkowych.

Na moim blogu znajdziesz PLANSZE i FISZKI POWTÓRZENIOWE, które również mogą się okazać pomocne w nauce o strukturach komórkowych.

Krok 3 – Komórka roślinna czy zwierzęca?

Teraz zadecyduj – konstruujesz model komórki zwierzęcej czy roślinnej? Różnią się one kształtem, a także zestawem struktur komórkowych. Najważniejszą różnicą jest obecność w komórce roślinnej trzech struktur, których brak jest w komórce zwierzęcej. Są to (1)zewnętrzna ściana komórkowa, (2)wakuola, która wypełnia większą część komórki oraz (3)zielone chloroplasty. Komórka zwierzęca nie posiada tych struktur.

Teraz stwórz listę struktur komórkowych, które zawrzesz w swoim modelu. Najlepiej, żebyś skonsultował ją ze swoim nauczycielem, jeżeli model robisz do szkoły.

Podstawowe struktury, których znajomość jest obowiązująca w szkole podstawowej, to błona komórkowa, cytoplazma, jądro, chloroplast, mitochondrium, wakuola, ściana komórkowa. Możesz swój model rozszerzyć o obecność aparatu Golgiego (czytaj goldżiego), siateczki śródplazmatycznej i rybosomów.

Organella, które musi znać licealista uczący się biologii na poziomie rozszerzonym, to jądro komórkowe, błona komórkowa, ściana komórkowa, mitochondrium, chloroplast, wakuola, rybosomy, siateczka śródplazmatyczna (gładka i szorstka), aparat Golgiego, lizosomy i peroksysomy, cytoszkielet.

INSPIRUJĄCE ZDJĘCIA – MODEL KOMÓRKI ZWIERZĘCEJ

INSPIRUJĄCE ZDJĘCIA – MODEL KOMÓRKI ROŚLINNEJ

Więcej inspirujących zdjęć znajdziesz na moim profilu na Pinterest na tablicy Model komórki.

Krok 4 – Ustal rodzaj modelu

Jakiego typu model chcesz zbudować?

Czy to ma być model z trwałych materiałów, który przez dłuższy czas będzie Ci służył w nauce biologii albo zdobił pracownię biologiczną?

Czy może chcesz wykonać model z galaretki, słodyczy i owoców? Model, który będziesz mógł zjeść ze smakiem? Pamiętaj tylko, że taki model długo nie postoi, może po prostu zacząć się psuć i pleśnieć.

Zanim podejmiesz decyzję zastanów się i weź pod uwagę następujące czynniki:

  •  ilość pieniędzy, którą chcesz przeznaczyć na stworzenie modelu,
  • materiały, które już masz zgromadzone lub łatwo dostępne w domu,
  • wymagania, które stawia przed Tobą Twój nauczyciel (porozmawiaj z nim i uzgodnijcie, która z opcji byłaby najlepsza)
  • długość czasu, w którym chcesz z modelu skorzystać i uczyć się przy jego pomocy.

Krok 5 – Zbierz materiały

Poniżej stworzyłam przykładową listę materiałów, które możesz wykorzystać

  • Model trwały – glina, plastelina, masa solna, gips, silikon, styropian, koraliki, włóczka, sznurki, suchy makaron, rurki plastikowe, guziki, wykałaczki, tektura, papier, plastikowe pojemniczki, nakrętki, …
  • Model jadalny – galaretka o jasnej barwie, żelki, landrynki, owoce np. śliwki, kiwi, pomarańcz, czereśnia, lizaki, …

…. Dodaj to tej listy inne materiały, które przyjdą Ci do głowy. Nie ograniczaj się!

A może spróbujesz stworzyć własny materiał do budowy modelu? Zainspiruj się przepisem na model komórki wykonany ze skrobi kukurydzianej dokładnie opisany TUTAJ.

Wybór materiałów – Na co zwrócić uwagę?

Kształty

Model powinien ukazywać jak najbardziej wiernie kształt komórki i jej struktur wewnętrznych (organelli). Najlepsze są takie materiały, które już imitują kształt danej struktury. Np. jądro komórkowe to duża kula, więc najlepiej będzie go przedstawiać np. landrynka, kulisty owoc, piłeczka ping-ponga, kula styropianowa.

Kolory

Struktury komórkowe, poza zielonymi chloroplastami, są zupełnie bezbarwne. Jeżeli pod mikroskopem lub na zdjęciach mikroskopowych organella są w jakimś kolorze, to tylko dlatego że dodano do komórki specjalnych barwników. Kolory struktur przedstawione w książkach są umowne, możesz użyć innych! Proponuję jednak, żeby każda struktura komórkowa była przedstawiona za pomocą innego koloru, tak żeby model był czytelny. Kolor zielony zawsze powinien być zarezerwowany dla chloroplastów.

Przykładowe kolory organelli:

  • Chloroplast – zielony,
  • Jądro komórkowe – fioletowe,
  • Siateczka śródplazmatyczna – niebieska,
  • Aparat Golgiego – pomarańczowy,
  • Cytoplzma – żółta, kremowa, biała, szara,
  • Mitochondrium – czerwone,
  • Ściana komórkowa – brązowa,
  • Wakuola – niebieska.

Przykładowy model komórki roślinnej o dobrze dobranej kolorystyce:

Garść naprawdę praktycznych porad oraz inspirujące zdjęcia, które pomogą ci zbudować model komórki zwierzęcej/roślinnej.

Wielkość

Nie zapominaj o zachowaniu proporcji. Przeanalizuj rysunki i schematy komórki, zobacz jak się ma wielkość poszczególnych struktur w porównaniu np. do jądra komórkowego. To często pojawiający się błąd w modelach i rysunkach, że jakieś struktury są za malutkie inne z kolei za duuuże.

Obejrzyj zdjęcia poniżej. Są to plastikowe modele komórki zwierzęcej i roślinnej, wykonane jako pomoce do nauki przez profesjonalną firmę. Zwróć uwagę na wielkość organelli.

Garść naprawdę praktycznych porad oraz inspirujące zdjęcia, które pomogą ci zbudować model komórki zwierzęcej/roślinnej.
Komórka zwierzęca
Garść naprawdę praktycznych porad oraz inspirujące zdjęcia, które pomogą ci zbudować model komórki zwierzęcej/roślinnej.
Komórka roślinna

Lokalizacja

Warto znać relacje jakie łączą poszczególne struktury w komórce. Np. siateczka śródplazmatyczna jest zlokalizowana zwykle blisko jądra komórkowego.

Krok 6 – Konstrukcja modelu

Podsumujmy. Czy już wiesz, jaki model budujesz – komórkę roślinną czy zwierzęcą? Czy przed Tobą leży lista struktur komórkowych, które zawrzesz w modelu? Czy masz przygotowane materiały?

Na wszystkie pytania odpowiedziałeś TAK? To do dzieła. Zaczynamy zabawę 🙂

Budowę właściwego modelu zacznij od konstrukcji bazy – właściwej komórki. Oczywiście po to, aby mieć pewność, że kolejne struktury komórkowe zmieszczą się na niej. Dopiero po tym zajmij się tworzeniem struktur, które zamieścisz w komórce. Gdy już organella są już porządnie przyczepione do podstawy, należy je oznaczyć tak aby było wiadomo co przedstawia model. Masz tutaj dwie możliwości:

1 – przygotowujesz etykietki z nazwami struktur komórkowych, które następnie montujesz przy pomocy wykałaczek na modelu.

Garść naprawdę praktycznych porad oraz inspirujące zdjęcia, które pomogą ci zbudować model komórki zwierzęcej/ roślinnej.

2 – oznaczasz poszczególne struktury komórkowe naklejkami z numerkami a na osobnej planszy tworzysz legendę, w której wyjaśniasz nazwy kolejnych organelli.

Garść naprawdę praktycznych porad oraz inspirujące zdjęcia, które pomogą ci zbudować model komórki zwierzęcej/ roślinnej.

Można też zrobić bardziej wyszukaną legendę. Spójrz.

Garść naprawdę praktycznych porad oraz inspirujące zdjęcia, które pomogą ci zbudować model komórki zwierzęcej/roślinnej.

Na koniec jeszcze jedno ważne słowo – estetyka! Pamiętaj o tym, żeby Twój model był estetyczny, czyli wykonany starannie. Mówiąc wprost, jak coś masz robić byle jak, to lepiej nie rób tego wcale, bo nie przyniesie to efektu ani satysfakcji. Poświęć chwilę na przemyślenie swojej strategii na zrobienie tego modelu i zgromadzenie materiałów, a zobaczysz, jak dużo frajdy dostarczy Ci to ćwiczenie.

Powodzenia!

BDziublińska

Strony internetowe, z których pochodzą zdjęcia modeli komórek:

http://naszeodkrycia.blogspot.com/2011/11/w-gab-komorki.html

http://spolecznawejherowo.pl/?p=5365

https://sp199blog.wordpress.com/2017/03/17/cudo-komorka/

https://tajemnicenaszejkuchni.wordpress.com/2015/02/25/model-komorki-rewelacyjny/

https://tajemnicenaszejkuchni.wordpress.com/2015/03/02/i-jeszcze-raz-modele-komorek/

Homework Helper: How to build a 3-D Animal Cell Model

Ps. Zapinuj na później:

Garść naprawdę praktycznych porad oraz inspirujące zdjęcia, które pomogą ci zbudować model komórki zwierzęcej/roślinnej.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s