Patrzenie a obserwacja przyrodnicza – tekst wprowadzający

Patrzenie a obserwacja przyrodnicza - tekst wprowadzający. Biologia ucz się sam - blog.

Czytając ten tekst dowiesz się:

  • czym zwykłe patrzenie różni się od biologicznej obserwacji,
  • na czym polega świadome obserwowanie przyrody,
  • jakie przyrządy mogą być pomocne w trakcie obserwacji,
  • w jaki sposób utrwalać, zapisywać wyniki obserwacji.

Elementy obserwacji przyrodniczej

Na początek spróbuj sam opowiedzieć na pytanie – Czy patrzenie różni się czymś od obserwacji? A może są to słowa, które oznaczają dokładnie tą samą czynność? Zanim będziesz czytał dalej odpowiedz jak najbardziej szczegółowo.
Większość z nas kojarzy patrzenie z czymś bezwiednym. Zawsze gdy wychodzę z domu, to mam otwarte oczy, czyli patrzę. Jednak przez większą część czasu nie rejestruję tego co zobaczę, nie analizuję, nie pamiętam. Obserwowanie wydaje się być czynnością bardziej aktywną. Przynajmniej na moment koncentruję uwagę na jakimś obiekcie, włączam myślenie, a analiza zapada mi w pamięć.
Obserwacja w sensie biologicznym jest poważną i wartościową metodą naukową. Przez wiele stuleci ludzie odkrywali świat organizmów żywych tylko obserwując i zapisując wyniki. Dla ciebie obserwacja może stać się cennym narzędziem do nauki biologii. Na czym więc polega i czym jest owa metoda? Najpierw krótka definicja.

Obserwacja to metoda, przy pomocy której prowadzi się badania naukowe. Polega na celowym, planowym i systematycznym oglądzie przedmiotów (obiektów) i zjawisk oraz na opisywaniu zaobserwowanych stanów i zmian.

Cóż, brzmi trochę sztywno, może nawet mało zrozumiale, ale przyjrzyjmy się na spokojnie tej definicji.

OBSERWACJA…

to metoda, przy pomocy której prowadzi się badania naukowe. – Pozwala poznawać coraz lepiej świat istot żywych, tłumaczyć wciąż jeszcze niezrozumiałe zjawiska, gromadzić nieznane dotąd fakty. Dla ciebie – ucznia, to metoda dzięki której lepiej zapamiętasz i zrozumiesz wiedzę zdobytą z książek, filmów itp.

Polega na celowym, planowym… – Obserwowanie, jeżeli ma nas doprowadzić do zdobycia wiedzy musi mieć obrany konkretny cel, być zaplanowane. Np. jeżeli chcę się dowiedzieć czegoś o życiu ptaków w najbliższym parku, to wchodząc na ten teren nie będę gadać przez telefon, tylko wzrokiem będę wyszukiwać w koronach drzew ptaków i starać się zapamiętać ich wygląd oraz zachowanie.

… i systematycznym oglądzie przedmiotów i zjawisk – Nie wystarczy wyjść jeden raz na spacer do parku, żeby poznać ptaki tam żyjące. Jeżeli wiosną znajdziesz się w parku w godzinach obiadowych może się okazać, że jest cicho i spokojnie, tylko pojedyncze osobniki fruwają między gałęziami. Inaczej będzie wyglądała sytuacja, gdy kolejnego tygodnia swoje obserwacje odbędziesz o wczesnych godzinach porannych. O tej porze pewnie usłyszysz i zobaczysz wiele różnych ptaków. W naszym klimacie przyroda zmienia się bardzo wraz ze zmianami pór roku. W wielu przypadkach rzetelna obserwacja wymaga pewnej systematyczności, powtarzania, najlepiej regularnego.

… oraz na opisywaniu zaobserwowanych stanów i zmian. – Nie tylko patrzę, słucham, analizuję, Gromadzenie danych wiąże się z zapisem. Trudno byłoby wymagać ode mnie, żebym przypomniała sobie dokładanie listę gatunków ptaków, które widziałam w parku miesiąc temu. Powinnam to na bieżąco notować.

Podsumujmy. Jeżeli obserwacja ma służyć ci w pogłębianiu wiedzy biologicznej to musi zawierać w sobie trzy cechy, dopiero wtedy staje się cennym narzędziem poznawczym:

OBSERWACJA = PLANOWANIE + SYSTEMATYCZNOŚĆ + ZAPIS.

Obserwacja bezpośrednia i pośrednia

Istnieje wiele przyrządów, które mogą nam ułatwić, czy nawet umożliwić obserwowanie organizmów żywych. Podstawowe to lupa, mikroskop i lornetka. To którego z nich użyjemy oczywiście będzie zależało, od tego jakiej wielkości jest nasz obiekt. Komórek naskórka nie zobaczymy bez użycia mikroskopu. Dostępność tego urządzenia będzie ograniczała naszą możliwość obserwacji. Z kolei przy wielu obiektach mamy wybór – mrówkę możemy oglądać gołym okiem, dokładniej przez lupę lub poszczególne części jej ciała pod mikroskopem.
Obserwacja bez użycia dodatkowych przyrządów nosi nazwę obserwacji bezpośredniej. Z kolei do obserwacji pośredniej służą nam zazwyczaj lupa, mikroskop lub lornetka.

Dokumentowanie wyników obserwacji

Jeszcze kilka słów o dokumentowaniu wyników obserwacji. Podstawowymi metodami jest opis słowny, tabela z danymi, wykres, zdjęcie, rysunek, film, nagranie dźwiękowe. Wybór metody dokumentowania też powinien być dobrany w zależności od celu i obiektu obserwacji. Obecnie mamy do dyspozycji wiele urządzeń, które w łatwy i przyjemny sposób pozwalają nam rejestrować dane – aparaty, telefony, dyktafony. Opis i rysunek są jednak dużo cenniejsze w dokumentowaniu, ponieważ wymagają od ciebie zaangażowania umysłowego. Więcej nauczysz się i zapamiętasz opisując i robiąc nawet prowizoryczny szkic, niż pstrykając bezmyślnie zdjęcie.

BDziublińska

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s