Wymagania na ocenę celującą – porady i inspiracje

Witaj!

Ocena celująca i wymagania z nią związane są zawsze najbardziej kontrowersyjną kwestią oceniania. Przez jednych nauczycieli szóstka jest traktowana jako ocena praktycznie nieosiągalna dla zwykłego śmiertelnika. Przez innych natomiast jest banalizowana, także między piątką a szóstką jest zbyt mała różnica, żeby uczeń mógł poczuć smak satysfakcji po jej zdobyciu.

Tutaj przedstawiam ci wyjątkowy system wymagań związanych z pracą na ocenę celującą. Opracowałam go pewnego roku szkolnego i przetestowałam razem z uczniami gimnazjalistami. Był on formułowany z myślą o przedmiocie, którego uczę, czyli o biologii, ale jestem pewna, że ogólne jego zasady można zastosować do większości przedmiotów szkolnych.

Na końcu wpisu wytrwali znajdą dokument pdf do druku zawierający przeznaczony dla uczniów opis zasad zdobywania szóstki oraz odpowiedzi na najważniejsze pytania.

System bazuje na trzech założeniach – systematyczność, samokontrola, praktyczność. Jest ambitny zarówno dla uczniów, jak i dla nauczyciela. Największa zaleta to fakt, że jest aż do bólu przejrzysty – w zasadzie to nie nauczyciel wystawia ocenę, tylko uczeń sam swoją pracą zdobywa szóstkę. Żadnych niedomówień, pretensji, chodzenia po prośbie na koniec roku szkolnego!

Jak działa? Główne założenia

SYSTEMATYCZNOŚĆ

Uczeń zapoznaje się z zasadami zdobywania oceny celującej i do końca września (połowy października) deklaruje nauczycielowi chęć zdobywania szóstki. Nie ma możliwości złożenia takiej deklaracji później, w ciągu roku szkolnego.  Ufff! Nie ma pytań w grudniu, maju, czerwcu „A co ja mogę zrobić na szóstkę?” 😛

Zdobywanie celującej polega na wykonywaniu zadań dodatkowych systematycznie w każdym miesiącu. Zadania mają przypisaną liczbę punktów. Uczeń ma zrealizować zdania za określoną liczbę punktów w ciągu miesiąca. W ten sposób przez cały rok zbiera punkty i samodzielnie zapracowuje sobie celującą.

Wszystkie pozostałe wymagania typu praca na lekcji, odpowiedzi, kartkówki, zadania domowe uczeń pracujący na celującą powinien realizować na poziomie bardzo dobrej. Na sprawdzianach otrzymuje zadanie dodatkowe wykraczające poza materiał, dzięki któremu może zdobyć szóstkę ze sprawdzianu.

PRAKTYCZNOŚĆ

Zadania proponuje do wyboru nauczyciel. Również sam uczeń może wystąpić z konkretną propozycją zadania. Poprzez wykonywanie zadań uczeń musi uczyć się czegoś nowego albo utrwalać już zdobytą wiedzę. Polecenia powinny być jak najbardziej konkretne, możliwe do zrealizowania na danym poziomie nauczania, ale też nie za łatwe. Jednocześnie praktyczne i ambitne. Najlepiej jeżeli nawiązują do bieżącego materiału realizowanego na lekcjach lub do zainteresowań przedmiotowych ucznia.

SAMOKONTROLA

Nauczyciel na bieżąco ocenia zadania i przyznaje punkty. Postępy są dokumentowane tylko w zeszycie przedmiotowym ucznia. W specjalnej tabelce zapisywane są ukończone i ocenione zadania wraz ze zdobytą liczbą punktów. Nauczyciel podpisuje się przy zdobytej liczbie punktów. Zatem uczeń ma na bieżąco wgląd na jakim jest etapie do zdobycia upragnionej oceny.

W praktyce. Szczegółowe zasady

Teraz opiszę system zdobywania szóstki dokładniej, uwzględniając własne doświadczenia.

SYSTEM PUNKTOWY

W mojej propozycji uczeń powinien w ciągu roku zdobyć 36 punktów. Po 4 punkty w ciągu każdego miesiąca, pomijając wrzesień. Jest to dość ambitne założenie, ale całkiem możliwe do realizacji dla młodzieży z klas 7 – 8 oraz licealistów. Myślę, że dla młodszych uczniów 5 – 6 klasa, mogłoby to być np. 27 punktów, po 3 punkty w miesiącu. Nie testowałam, ale wydaje mi się, że dla czwartoklasistów system mógłby być zbyt skomplikowany. Gdybym miała tworzyć coś dla klasy 4, to po prostu co miesiąc proponowałabym jedno zadanie dodatkowe dla uczniów, którzy chcą zdobyć szóstkę.

Oczywiście w ciągu miesiąca można zrealizować więcej zadań, za większą ilość punktów, żeby np. w kolejnym miesiącu mieć trochę luzu, albo, żeby szybciej uzyskać punkty wymagane na szóstkę.

RODZAJE ZADAŃ

Poniżej wypisałam różne rodzaje zadań dodatkowych oraz maksymalną liczbę punktów, którą można za dany typ zadania otrzymać.

  • Dodatkowe zestawy zadań powtórzeniowych (maks. 1 – 2 pkt.)
  • Zadania do tekstu naukowego, np. z gazety popularnonaukowej (maks. 2 pkt.)
  • Zadania do filmu edukacyjnego (maks. 1 – 2 pkt.)
  • Zadania problemowe, łamigłówki (maks. 2 – 3 pkt.)
  • Plakat do klasy (maks. 4 pkt.)
  • Plansze i inne pomoce dydaktyczne (maks. 4 pkt.)
  • Modele trójwymiarowe (maks. 4 pkt.)
  • Gra edukacyjna (maks. 4 pkt.)
  • Dodatkowa pomoc do nauki dla siebie (m.in. mapy myśli, papierowe modele) (1 – 2 pkt.)
  • Ułożenie zestawu zadań powtórzeniowych / łamigłówek (maks. 2 – 4 pkt.)
  • Mocna prezentacja multimedialna ciekawego tematu (zobacz MOCNA PREZENTACJA)
  • Dodatkowe notatki w zeszycie robione systematycznie przez miesiąc (maks. 2 pkt.)
  • Doświadczenie samodzielnie wykonane w domu + sprawozdanie (maks. 2 – 4 pkt.)
  • Długotrwałe obserwacje przyrodnicze w terenie + sprawozdanie (np. 4 razy w miesiącu = maks. 4 pkt.)
  • Obserwacje rośli uprawianych w domu/zwierząt hodowanych w domu + sprawozdanie (maks. 2 – 4 pkt.)
  • Recenzja książki o tematyce biologicznej/ przyrodniczej (maks. 2 pkt.)
  • Prowadzenie bloga o tematyce biologicznej (np. cztery wpisy w miesiącu = maks. 4 pkt.)
  • Udział w konkursach przedmiotowych (np. udział w etapie powiatowym zdolnegoślązaka 4 pkt.)
  • Udział w zajęciach kółka biologicznego (systematycznie przez cały miesiąc = 1 pkt.)

OCENIANIE ZADAŃ I PRZYZNAWANIE PUNKTÓW

Uczniowie, którzy zadeklarowali chęć zdobywania szóstki NIE UZYSKUJĄ ZA ZROBIENIE ZADAŃ OCEN DO DZIENNIKA. Ukończone zadanie jest oceniane przez nauczyciela, który przyznaje za nie określoną liczbę punktów. Fakt ukończenia i ocenienia zadania jest odnotowywany w zeszycie przedmiotowym ucznia.

Każde zadanie dodatkowe jest punktowane osobno.

Maksymalna liczba punktów jest przyznawana przez nauczyciela wtedy, gdy zadanie jest wykonane na określonym poziomie (np. plakat ma być duży, czytelny, estetyczny, poprawny merytorycznie). Jeżeli w zadaniu są braki, to nauczyciel przyznaje odpowiednio mniej punktów  lub informuje ucznia, co należy poprawić/uzupełnić, żeby otrzymać „maksa”.  Oczywiście nauczyciel może też w ogóle nie przyznać punktów, jeżeli zadanie jest wykonane w widoczny sposób na odwal się. W całym systemie nie chodzi o zaliczanie kolejnych zadań na punkty, ale po prostu o rzetelną pracę na miarę możliwość ucznia.

W praktyce robiłam tak: po sprawdzeniu np. zestawu zadań powtórzeniowych, omawiałam z uczniem jego błędne odpowiedzi i wskazywałam braki do uzupełnienia, a następnie oddawałam mu zestaw do poprawki, nie przyznając jeszcze za niego punktów. Dopiero, gdy uczeń doniósł mi poprawiony i uzupełniony zestaw z dobrymi odpowiedziami, przyznawałam i zapisywałam mu punkty w zeszycie. Hmmm… Można by powiedzieć, że było to trochę upierdliwe z mojej strony, ale w ten sposób miałam pewność, że gdy uczniowie będą kiedyś chcieli pouczyć się z tych zestawów, to nie znajdą tam żadnych bzdur albo braków.

Po uzgodnieniu z nauczycielem uczniowie mogą pracować nad danym zadaniem w parze. Jednak w takim przypadku każdy z uczniów zdobywa tylko połowę punktów uzyskanych z zadania. Np. wykonując zadanie ocenione na 4 pkt, więc każdy dostaje 2 pkt.

UDOSTĘPNIANIE ZADAŃ

Z początkiem każdego miesiąca uczniowie powinni mieć udostępnione propozycje konkretnych zadań dodatkowych, za minimum tyle punktów, ile w ciągu miesiąca mają zdobyć – w moim przypadku 4 punkty. Lepiej jednak, gdy propozycji jest więcej, tak, żeby uczeń miał wybór.

Zadania powinny być ogólnie dostępne – np. zawisnąć na ściennej gazetce w klasie lub pod klasą lub być udostępniane na drodze internetowej (np. na profilu mediów społecznościowych lub darmowej stronie internetowej założonej przez nauczyciela).

Z zasadzie właśnie ta strona internetowa powstała jako miejsce udostępniania zadań dodatkowych dla uczniów z mojej szkoły. Z biegiem czasu uległa modyfikacji 🙂

Uczniowie mogą formułować własne propozycje zadań, które mają związek z ich zainteresowaniami. Konieczne jest jednak, żeby zanim uczeń zacznie takie zadanie realizować podszedł do nauczyciela, przedstawił swój pomysł i uzgodnił szczegóły. Konkretnie, co chce zrobić, czemu to będzie służyć i w jakim terminie odda pracę. Nauczyciel powinien zaproponować wtedy maksymalną liczbę punktów, które uczeń będzie mógł uzyskać za tego typu zadanie.

Zadania dodatkowe mogą wykonywać wszyscy uczniowie z klasy, np. żeby poprawić jakąś słabą ocenę z zadania domowego. Z tą różnicą, że jeżeli ktoś nie pracuje na szóstkę, tylko okazyjnie robi zadanie dodatkowe, to otrzymuje za nie ocenę do dziennika.

DOKUMENTOWANIE POSTĘPÓW

Dokumentowanie przyznawanych punktów spoczywa tylko na uczniu. Na ostatniej stronie w zeszycie przedmiotowym uczeń rysuje poniższą tabelę, w której na bieżąco powinny być rejestrowane jego postępy.

Nauczyciel nigdzie nie zapisuje postępów poszczególnych uczniów. 😀 Tak jest, to uczeń lata za nauczycielem, żeby mu zapisał w zeszycie ukończone zadanie.

Dużym plusem tego rozwiązania jest fakt, że uczeń ma bez przerwy dostęp do informacji, ile już punktów zdobył, a ile jeszcze musi wypracować do szóstki.

Wypełnia uczeń Wypełnia nauczyciel
Nazwa zadania (propozycja nauczyciela lub twój pomysł – wcześniej ustalony) Data oddania zadania do sprawdzenia Data ocenienia zadania Liczba uzyskanych punktów i podpis nauczyciela
 

 

 

SPRAWDZIANY

Podczas sprawdzianów z działów tylko uczniowie pracujący na szóstkę otrzymują na osobnych kartkach zadanie dodatkowe. Ocenę celującą ze sprawdzianu uzyskują za poprawne rozwiązanie zadania dodatkowego oraz uzyskanie z obowiązkowej części sprawdzianu liczby punktów wymaganej na piątkę.

Zadania dodatkowe na sprawdzianie powinny wykraczać poza materiał realizowany na lekcjach.

W praktyce nie determinowałam zdobywania 6 na sprawdzianach z oceną końcoworoczną. Jeżeli ktoś miał ze sprawdzianów piątki i uzyskał w ciągu roku szkolnego z zadań dodatkowych 36 punktów miał na świadectwie szóstkę.

CO KTO ROBI?

Do zadań nauczyciela należy – formułowanie/konstruowanie zadań dodatkowych, udostępnianie ich odpowiednio wcześniej, a później sprawdzanie i ocenianie prac uczniów.

Do ucznia należy – wykonywane zadań systematycznie każdego miesiąca (ew. formułowanie własnych propozycji zadań), poprawianie zadań i dokumentowanie przyznanych punktów.

Mam nadzieję, że proponowany przeze mnie system zadań na szóstkę opisałam wyczerpująco. Gdybyś jednak miał jakieś wątpliwości i pytania, co do działania w praktyce takiego punktowego oceniania, to czekam na twoje pytania w komentarzach. Będę się starała jak najszybciej na nie odpowiedzieć.

Wymagania na celującą dla uczniów – DO DRUKU

BDziublińska

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s